Skuteczne programy

Przykłady programów o potwierdzonej skuteczności.

Skuteczne programy

Programy mają najwyższą skuteczność, kiedy są:

  • Aspiracyjne i ambitne – pokazują pozytywną wizję przyszłości bez przemocy – przemoc nie jest nieunikniona, wzmacniają poczucie sprawczości i nadzieję na zmianę.
  • Intencjonalne – są celowo zaprojektowane tak, aby zapobiegać przemocy wobec kobiet, są oparte na dowodach i praktykach, jasno zdefiniowanej teorii zmiany, a każdy element programu ma określoną funkcję i jest spójny z długofalowym celem prewencyjnym, są odpowiednio zabudżetowane i skoordynowane.
  • Kompleksowe – uwzględniają społeczny, kulturowy i strukturalny kontekst przemocy i oparte są na różnorodnych komponentach, obejmują różnorodne grupy i środowiska, poziomy zmiany i sektory.
  • Intensywne – angażują osoby i społeczności wielokrotnie i przez dłuższy czas (2-3 lata). Powtarzalna ekspozycja na treści i metody wzmacnia proces zmiany norm, postaw i umiejętności.
  • Transformacyjne – dążą do głębokiej zmiany w odniesieniu do nierówności płci: norm, praw,  przekonań i zachowań.
  • Interaktywne i partycypacyjne – rozwijają aktywne uczenie się, doświadczanie i zaangażowanie.
  • Spójne – na wszystkich etapach, od diagnozy, planowania, realizacji po monitorowanie i ewaluację.

W dziale Zasady projektowania programów znajdują się konkretne wytyczne.

Jakie działania w zakresie profilaktyki mają udowodnioną skuteczność?

Według dostępnych badań (Arango i in., 2014; Kelly & Sharp-Jeffs, 2016; WHO, 2010; Kerr-Wilson & Gibbs 2020) strategie profilaktyki pierwotnej, które są skuteczne lub obiecujące, tj. z pojawiającymi się dowodami skuteczności w zapobieganiu przemocy wobec kobiet i innej przemocy ze względu na płeć, są następujące:

  • Programy mobilizacji społeczności w kierunku zmiany szkodliwych norm płciowych i zakończenia przyzwolenia na przemoc;
  • Programy szkolne dotyczące relacji opartych na szacunku skierowane do nastolatków i młodych dorosłych, mające na celu m.in. zapobieganie przemocy na randkach;
  • Programy edukacyjne dotyczące równości płci i przeciwdziałające stereotypom i mitom związanym z płcią;
  • Empowerment – partycypacyjne programy samostanowienia i upełnomocnienia ekonomicznego, publicznego i politycznego dla kobiet i dziewcząt w celu rozwiązania problemu strukturalnej nierówności płci, kluby i centra upełnomocnienia dla dziewcząt;
  • Feministyczna samoobrona i samostanowienie dla dziewcząt* i kobiet*;
  • Zajęcia dla dzieci dotyczące prawa do bezpieczeństwa i równości (rozpoznawania i zapobiegania wykorzystywaniu seksualnemu);
  • Programy wizyt domowych u kobiet w okresie ciąży realizowane przez personel ochrony zdrowia mające na celu zapobieganie przemocy także wobec dzieci;
  • Programy i interwencje u dzieci i młodzieży doświadczających krzywdzenia i/lub kobiet narażonych na przemoc ze strony partnera;
  • Programy rozwoju kompetencji społecznych dla nastolatków i dorosłych (dla par);
  • Praca z mężczyznami i chłopcami – promowanie pozytywnych wzorców, podważających model oparty na kontroli, dominacji i przemocy; promowanie ojcostwa opartego na wrażliwości, kwestionowanie toksycznych męskich kultur rówieśniczych, rozwijanie zaangażowania mężczyzn w zapobieganie i przeciwdziałanie przemocy;
  • Programy interwencji dla świadków (bystander intervention) – rozpoznawanie i kwestionowanie szkodliwych norm i reagowanie na przemoc;
  • Programy przeciwdziałania molestowaniu i przemocy w miejscach pracy;
  • Programy wzmacniania kompetencji rodzicielskich skierowane do rodziców małych dzieci uwzględniające perspektywę równości płci i zmiany sprzyjających przemocy wzorców.

Żadna organizacja ani instytucja w pojedynkę nie jest w stanie kompetentnie realizować wszystkich działań i strategii. Konieczne jest budowanie programów oddziaływań angażując różne sektory (edukacji, zdrowia, pomocy społecznej). Skalę oddziaływania trzeba dostosować do zasobów. Jeśli są ograniczone, można podejmować działania na poziomie mniejszej struktury (np. szkoły, miejsca pracy, lokalnej społeczności).

Przykłady skutecznych i sprawdzonych programów:

Data aktualizacji: 20.04.2026

Zapisz się na
newsletter

Otrzymuj aktualizacje z najnowszymi zasobami i wydarzeniami

Bez Przemocy
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.