Prawo i standardy europejskie

Q: art. 13

Artykuł 13 Konwencji dotyczy podnoszenia świadomości na temat przemocy wobec kobiet i jej przyczyn oraz potrzeby jej zapobiegania. Działania te mają być realizowane na wszystkich szczeblach, we współpracy z krajowymi instytucjami ochrony praw człowieka, organami ds. równego traktowania, społeczeństwem obywatelskim, w tym kobiecymi organizacjami pozarządowymi (termin „organizacje kobiece” odnosi się do kobiecych organizacji pozarządowych działających w dziedzinie ochrony i wspierania kobiet będących ofiarami przemocy wobec kobiet). Działania te mają doprowadzić do tego, by ludzie byli w stanie rozpoznawać taką przemoc, wypowiadać się przeciwko niej oraz wspierać jej ofiary – jako sąsiedzi, przyjaciele, krewni lub współpracownicy , gdy jest to możliwe i właściwe. Kampanie mają z jednej strony dotyczyć przemocy wobec kobiet, z drugiej - równości kobiet i mężczyzn, niestereotypowych ról związanych z płcią oraz bezprzemocowego rozwiązywania konfliktów w relacjach międzyludzkich.

Q: art. 16

Z kolei art. 16 koncentruje się na oddziaływaniach skierowanych do sprawców – programach reedukacyjnych, zapobiegających recydywie. Ich ostatecznym celem musi być zapobieganie ponownemu popełnianiu przestępstw i skuteczna reintegracja sprawców ze społecznością. Jednocześnie - to bezpieczeństwo, wsparcie i poszanowanie praw ofiar ma mieć priorytetowy charakter i być punktem odniesienia. Zatem artykuł ten dotyczy przede wszystkim prewencji trzeciorzędowej.

Podstawy prawne, zobowiązania i wytyczne dotyczące profilaktyki przemocy wobec kobiet.

Prawo i standardy europejskie

Spis treści

Wprowadzenie

Zobowiązania Polski i innych państw

O Radzie Europy

O zapobieganiu w Konwencji Stambulskiej

Rozdział III – Zapobieganie

Zobowiązanie należytej staranności

Wprowadzenie

Polska jest członkiem dwóch kluczowych europejskich organizacji międzynarodowych – Unii Europejskiej i Rady Europy – które tworzą odrębne, choć komplementarne systemy prawne oddziałujące na krajowy porządek prawny i polityki publiczne.

Najważniejszym dokumentem europejskim w odniesieniu do ochrony przed przemocą wobec kobiet i przemocą domową, jako formą łamania praw człowieka jest Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (zwana dalej „Konwencją” lub „Konwencją Stambulską”). Konwencja, ponieważ została ratyfikowana zarówno przez Polskę, jak i Unię Europejską, powinna być stosowana w naszym kraju bezpośrednio – nie są wymagane dodatkowe działania prawne.

Natomiast najważniejszym dokumentem Unii Europejskiej w omawianym zakresie, jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej UE 2024/1385 (z 14 maja 2024, weszła w życie 13 czerwca 2024 r.), która powinna zostać implementowana do polskiego porządku prawnego w terminie trzech lat od momentu jej wejścia w życie. Dyrektywa jako jeden ze swoich celów uczyniła zapewnienie kompleksowych ram skutecznego zapobiegania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej w całej Unii, jednak bardzo koncentruje się na reakcji karnej i ochronie ofiar. Rzeczywisty potencjał zapobiegania przemocy będzie zależał przede wszystkim od ambitnej implementacji krajowej. Dlatego w niniejszej części skupiamy się na rozwiązaniach Rady Europy.

Skuteczne przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet, innej przemocy ze względu na płeć i przemocy domowej wymaga kompleksowych i skoordynowanych działań odnoszących się zarówno do zapobiegania, ochrony ofiar, jak i ścigania sprawców. W związku z profilem tej strony, koncentrujemy się na zapisach dotyczących zapobiegania, w szczególności profilaktyki przemocy.

Zobowiązania Polski i innych państw

Władze publiczne państw członkowskich Rady Europy i Unii Europejskiej postawiły sobie za cel podnoszenie bezpieczeństwa i ochrony przed przemocą wszystkich, bez względu na płeć i zobowiązały się m.in. do:

promowania zmiany społecznych i kulturowych wzorców w celu wykorzenienia uprzedzeń, zwyczajów, tradycji oraz innych praktyk opartych na idei niższości kobiet lub na stereotypowych rolach kobiet i mężczyzn;
przyjęcia wszelkich środków ustawodawczych i innych, w tym finansowych oraz wdrożenia kompleksowych programów zapobiegania przemocy ze względu na płeć (nie wystarczy ochrona ofiar i ściganie sprawców);
podejmowania działań, które uwzględniają i adresują źródła przemocy ze względu na płeć i przemocy domowej;
włączenia perspektywy płci i intersekcjonalnej do wszystkich programów profilaktyki przemocy.

Państwa mają obowiązek podejmowania proaktywnych działań, które umożliwią odpowiednim organom staranne zapobieganie przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, przy wykorzystaniu skutecznych środków (due diligence). Szersze omówienie poniżej.

Jako Strona Konwencji Stambulskiej i kraj członkowski Unii Europejskiej Polska przyjęła na siebie obowiązek podejmowania następujących konkretnych działań, które pozwolą na realizację powyższych celów i zobowiązań:

Kampanie podnoszące umiejętności rozpoznawania przemocy ze względu na płeć i zachęcające do reagowania na nią, obejmujące całe społeczeństwo (art. 13 Konwencji Stambulskiej (dalej KS), art. 27 Dyrektywy UE (dalej DA));
Edukacja na rzecz równości i niedyskryminacji oraz relacji opartych na szacunku i zgodzie od najmłodszych lat i na wszystkich poziomach kształcenia, w celu zmiany przekonań i postaw, które prowadzą do przemocy i jej tolerowania (art. 14 KS, art. 25 DA);
Podnoszenie kompetencji osób z sektora edukacji, zdrowia, ośrodków decyzyjnych (szkolenia, publikacje i in.) w zakresie źródeł i czynników prowadzących do przemocy oraz skutecznego jej zapobiegania (art. 15 KS, art. 26 DA);
Upełnomocnienie/empowerment – programy i działania na rzecz samostanowienia i niezależności kobiet (art. 1.b. i art. 12.6. KS);
Profilaktyczne oddziaływania skierowane do mężczyzn i chłopców, angażujące ich do aktywnego udziału w zapobieganiu przemocy (art. 16 KS, art. 28 DA);
Włączenie w profilaktykę klubów sportowych, mediów, placówek kultury, organizacji pozarządowych i sektora prywatnego (art. 14 KS).

Przykłady potwierdzonych badaniami obiecujących i rekomendowanych praktyk w odniesieniu do profilaktyki znajdziesz w dziale Skuteczne programy.

O Radzie Europy

Rada Europy (ang. Council of Europe, fr. Conseil de l’Europe) to międzynarodowa organizacja, która powstała w 1949 roku na podstawie Traktatu Londyńskiego podpisanego przez 10 państw. Aktualnie liczy 47 państw członkowskich (prawie wszystkie państwa Europy oraz kilka państw spoza kontynentu). Jest to organizacja zupełnie odrębna i niezależna od Unii Europejskiej. Rada Europy zajmuje się przede wszystkim promocją i ochroną praw człowieka, demokracji i praworządności.

W ramach Rady Europy został utworzony system ochrony praw człowieka oparty na Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (1950) i innych konwencjach tematycznych. Pod auspicjami Rady Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych (tzw. Konwencji Europejskich lub układów częściowych), dotyczących wielu zagadnień bezpośrednio lub pośrednio związanych z prawami człowieka, w tym także spraw społecznych i gospodarczych, ochrony zdrowia, edukacji i kultury, mediów, ochrony środowiska sprawy młodzieży i sportu oraz współpracy prawnej.

Zapisy Konwencji Stambulskiej odnoszące się do zapobiegania

Konwencja Stambulska jako pierwsza wiążąca europejska umowa międzynarodowa dostrzegła i nazwała bezpośredni związek pomiędzy brakiem równouprawnienia kobiet i mężczyzn a przemocą wobec kobiet. Według Konwencji przemoc wobec kobiet jest przejawem nierównych stosunków władzy między kobietami a mężczyznami na przestrzeni wieków, które doprowadziły do dominacji mężczyzn nad kobietami i dyskryminacji kobiet, a także uniemożliwiły pełen rozwój kobiet. Konwencja uznaje strukturalny charakter przemocy wobec kobiet jako przemocy ze względu na płeć oraz fakt, że przemoc wobec kobiet stanowi jeden z podstawowych mechanizmów społecznych, poprzez który kobiety są spychane na pozycję podległą względem mężczyzn.

Obszar zapobiegania jest jednym z czterech filarów kompleksowego podejścia do przemocy wobec kobiet, które leży u podstaw Konwencji Stambulskiej. Filary te to tzw. 4 P: zapobieganie/prewencja (prevention), ochrona (protection), ściganie (prosecution), kompleksowe, zintegrowane polityki publiczne (integrated policies).

Zapobieganie – obok ochrony poszkodowanych i ścigania sprawców – musi być równoprawnym elementem rozwiązań legislacyjnych, skoordynowanych polityk, programów i oddziaływań, których celem jest zakończenie przemocy wobec kobiet i innej przemocy uwarunkowanej płcią. Wynika to z faktu, że środki zapobiegawcze mają kluczowe znaczenie dla zakończenia przemocy wobec kobiet w perspektywie długoterminowej. Są one zorientowane na zapewnienie trwałych zmian w normach społecznych, postawach i ostatecznie – zachowaniach, by nie napędzały i podtrzymywały przemocy. Interwencje mające na celu zmniejszenie przemocy ze względu na płeć nie mogą być skuteczne bez zmiany sposobu myślenia i działania.¹

Rozdział III – Zapobieganie

Formalnie rzecz ujmując zapobieganiu przemocy poświęcony jest cały rozdział III Konwencji, zatytułowany „Zapobieganie”, obejmujący artykuły od 12 do 17. Jednak dla zrozumienia zapisów konwencyjnych w odniesieniu do zapobiegania, w tym profilaktyki przemocy wobec kobiet, kluczowe znaczenie mają dokumenty towarzyszące Konwencji, takie jak: Sprawozdanie wyjaśniające do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (Stambuł, 11 V 2011)², Przegląd horyzontalny GREVIO³ czy kwestionariusz oceny tematycznej wdrożenia Konwencji pt. Building trust by delivering support, protection and justice⁴ atakże dwa opracowania poświęcone wyłącznie zapobieganiu przemocy – odnoszące się do zapisów art. 12⁵ i art. 14⁶.

W tekście Konwencji, podobnie jak w żadnym innymi międzynarodowym dokumencie prawnym, nie znajdujemy definicji zapobiegania. Natomiast w opublikowanym 10 maja 2021 roku Przeglądzie horyzontalnym GREVIO (ciało eksperckie monitorujące wykonanie Konwencji) po raz pierwszy wyraźnie zdefiniowano trzy poziomy prewencji w nawiązaniu do klasyfikacji zdrowia publicznego Światowej Organizacji Zdrowia. Więcej na temat trzech poziomów zapobiegania przemocy znajdziesz tu.

Omówienie poszczególnych artykułów rozdziału III Konwencji Stambulskiej:

art. 12

Fundamentalną zasadą dla wszystkich środków zapobiegawczych Konwencja Stambulska uczyniła promowanie zmian społecznych w celu wykorzenienia uprzedzeń, zwyczajów, tradycji oraz innych praktyk opartych na idei niższości kobiet lub na stereotypowych rolach kobiet i mężczyzn – o czym mówi art.12. pkt 1.

Państwa – Strony zostały zobowiązane do zagwarantowania, że kultura, zwyczaj, religia, tradycja lub tak zwany „honor” nie będą uznawane za usprawiedliwienie jakichkolwiek aktów przemocy.

Jednocześnie Konwencja zobowiązuje do:

a) uwzględnienia perspektywy intersekcjonalnej, która oznacza uwzględnienie specyficznych potrzeb osób narażonych na przemoc ze względu na szczególne okoliczności, mając na myśli m.in. kobiety w ciąży i kobiety z małymi dziećmi, osoby z niepełnosprawnościami, w tym osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub poznawczą, osoby mieszkające na obszarach wiejskich lub leżących na uboczu, osoby nadużywające środków odurzających, osoby świadczące usługi seksualne, osoby należące do mniejszości narodowych lub etnicznych, migrantki – w tym migrantki oraz uchodźczynie bez dokumentów, mężczyzn homoseksualnych, lesbijki, osoby biseksualne i transpłciowe, a także osoby zakażone wirusem HIV, osoby w kryzysie bezdomności, dzieci i osoby starsze;

b) zachęcania wszystkich członków i członkinie społeczeństwa, zwłaszcza mężczyzn i chłopców, do aktywnego udziału w zapobieganiu przemocy wobec kobiet; twórcy i twórczynie konwencji, opierając się na danych stwierdzają, że ponieważ wiele form przemocy wobec kobiet i przemocy domowej jest popełnianych głównie przez mężczyzn i chłopców, a jednocześnie, że większość mężczyzn i chłopców nie jest sprawcami, to mają oni do odegrania szczególną rolę w jej zapobieganiu – np. poprzez bycie wzorem do naśladowania, bycie agentami zmian i adwokatami idei równości kobiet i mężczyzn oraz wzajemnego szacunku, poprzez wypowiadanie się przeciwko przemocy i angażowanie innych mężczyzn w działania;

c) opracowywania programów i podejmowania działań na rzecz upełnomocnienia kobiet/ wzmocnienia pozycji kobiet, w celu zmniejszenia ich podatności na przemoc poprzez osiągnięcie większej równości płci we wszystkich sferach życia.

Rada Europy opracowała broszurę dotyczącą art. 12, dającą szczegółowe wskazówki interpretacyjne.

art. 13

Artykuł 13 Konwencji dotyczy podnoszenia świadomości na temat przemocy wobec kobiet i jej przyczyn oraz potrzeby jej zapobiegania.

Działania te mają być realizowane na wszystkich szczeblach, we współpracy z krajowymi instytucjami ochrony praw człowieka, organami ds. równego traktowania, społeczeństwem obywatelskim, w tym kobiecymi organizacjami pozarządowymi (termin „organizacje kobiece” odnosi się do kobiecych organizacji pozarządowych działających w dziedzinie ochrony i wspierania kobiet będących ofiarami przemocy wobec kobiet).

Działania te mają doprowadzić do tego, by ludzie byli w stanie rozpoznawać taką przemoc, wypowiadać się przeciwko niej oraz wspierać jej ofiary – jako sąsiedzi, przyjaciele, krewni lub współpracownicy, gdy jest to możliwe i właściwe.

Kampanie mają z jednej strony dotyczyć przemocy wobec kobiet, z drugiej – równości kobiet i mężczyzn, niestereotypowych ról związanych z płcią oraz bezprzemocowego rozwiązywania konfliktów w relacjach międzyludzkich.

art. 14

Dla profilaktyki przemocy kluczowe znaczenie mają zapisy art. 14 Konwencji. Ponieważ wzorce zachowań i przekonań kształtują się od najwcześniejszych etapów życia, a zapobieganie przemocy wobec kobiet wymaga długotrwałych zmian w postawach i zachowaniach, na które wpływają uprzedzenia, negatywne stereotypy płciowe i praktyki dyskryminujące ze względu na płeć, co może prowadzić do, usprawiedliwiać, trywializować i minimalizować występowanie takiej przemocy, art. 14 nakłada na Państwa – Strony szerokie zobowiązania w zakresie edukacji.

Państwa zobowiązują się wprowadzić do programów nauczania na wszystkich etapach edukacji formalnej (szkoły podstawowe, średnie, wyższe), w edukacji nieformalnej oraz w ramach działalności sportowej, kulturalnej i rekreacyjnej a także w mediach, dostosowane do etapu rozwoju, treści dotyczące równości kobiet i mężczyzn, niestereotypowych ról społeczno-kulturowych, wzajemnego szacunku, rozwiązywania konfliktów w relacjach międzyludzkich bez uciekania się do przemocy, przemocy wobec kobiet ze względu na płeć oraz gwarancji nienaruszalności każdej osoby.

Zgodnie z Memorandum termin „formalny program nauczania” odnosi się do zaplanowanego pod kątem celów, treści, doświadczeń edukacyjnych, zasobów i oceny programu oferowanego przez szkołę. Zapis ten oznacza, że nie chodzi o incydentalne lekcje lub programy oferowane przez wybrane szkoły, ale o zaintegrowane w systemie edukacji i obowiązkowe oddziaływania edukacyjne.

Z kolei „materiały dydaktyczne” oznaczają każdy rodzaj formalnie opracowanego i zatwierdzonego materiału, który stanowi część programu nauczania i do którego, w stosownych przypadkach, wszyscy nauczyciele w danej szkole mają dostęp i są zobowiązani lub proszeni o jego zastosowanie na zajęciach lekcyjnych.

Pod pojęciem „nieformalne placówki edukacyjne” Konwencja rozumie zorganizowaną działalność edukacyjną poza systemem edukacji formalnej, w takich strukturach, jak placówki edukacji społecznej/obywatelskiej lub religijnej, zajęcia, projekty i instytucje oparte na pedagogice społecznej oraz wszelkie inne rodzaje działalności edukacyjnej oferowanej przez grupy społeczne i inne organizacje (takie jak harcerze lub harcerki, obozy letnie, zajęcia pozalekcyjne itp.).

Dodatkowo Strony Konwencji mają w ww. działaniach uwzględnić media, przy czym wszelkie środki podejmowane w tym zakresie muszą uwzględniać podstawową zasadę niezależności mediów i wolności prasy.

Wydaje się niezwykle ważne zwrócenie uwagi, że ujęte w treści art. 14 pkt 1 sformułowanie „gdy to stosowne” ma „umożliwić maksymalną elastyczność we wdrażaniu tego postanowienia, uwzględniając również różne możliwości Stron w zakresie opracowywania materiałów dydaktycznych”. Nie oznacza natomiast zgody na brak realizacji tego postanowienia, ponieważ Konwencja uznaje zmianę postaw i zachowań, za fundamentalną dla eliminacji przemocy wobec kobiet i przemocy w rodzinie, a ta może się wydarzyć przede wszystkim w wyniku intencjonalnych, profesjonalnych działań edukacyjnych.

Rada Europy opracowała kompleksowy materiał na temat wdrażania zapisów art. 14, wraz z przykładami konkretnych działań.

art. 15

Artykuł 15, choć może być postrzegany jako skoncentrowany głównie na prewencji drugorzędowej, to odnosi się także do działań profilaktycznych. Zgodnie nim Państwa zapewnią lub zorganizują dla osób mających zawodowy kontakt z ofiarami lub sprawcami odpowiednie szkolenia dotyczące zarówno zapobiegania, jak i wykrywania przemocy ale także równości kobiet i mężczyzn, potrzeb i praw ofiar, oraz zapobiegania wtórnej wiktymizacji.

Wśród osób, które mają zostać objęte szkoleniami znajdują się osoby pracujące w sądownictwie, organach ścigania, wykonujące szeroko rozumianą praktykę prawniczą, ale także pracujące w sektorach opieki zdrowotnej, pracy socjalnej i edukacji.

Jak czytamy w Memorandum, szkolenia przygotowujące do wykonywania zawodu, jak i szkolenia podnoszące kwalifikacje powinny umożliwić specjalist/k/om nabycie odpowiednich kompetencji do identyfikacji i zarządzania przypadkami przemocy na wczesnym etapie oraz podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych, poprzez rozwijanie wrażliwości i umiejętności wymaganych do odpowiedniego i skutecznego reagowania w swojej pracy. Towarzyszyć mają im jasne protokoły i wytyczne, określające standardy, których osoby pracujące powinny przestrzegać w swojej działalności zawodowej. Szkolenia mają mieć charakter ciągły (nie incydentalny), mają być poddawane ocenie i odpowiednim modyfikacjom podnoszącym ich jakość.

art. 16

Z kolei art. 16 koncentruje się na oddziaływaniach skierowanych do sprawców – programach reedukacyjnych, zapobiegających recydywie. Ich ostatecznym celem musi być zapobieganie ponownemu popełnianiu przestępstw i skuteczna reintegracja sprawców ze społecznością.

Jednocześnie – to bezpieczeństwo, wsparcie i poszanowanie praw ofiar ma mieć priorytetowy charakter i być punktem odniesienia. Zatem artykuł ten dotyczy przede wszystkim prewencji trzeciorzędowej.

art. 17

Artykuł 17. ustanawia dwa różne obowiązki.
Po pierwsze, wymaga od Stron Konwencji zachęcania sektora prywatnego, sektora technologii informacyjno-komunikacyjnych i mediów do udziału nie tylko w opracowywaniu lokalnych, regionalnych lub krajowych polityk i podejmowania wysiłków na rzecz zapobiegania przemocy wobec kobiet, ale także do udziału w ich wdrażaniu.

Po drugie, wymaga od Stron zachęcania podmiotów działających w ww. sektorach do ustalania wytycznych i standardów samoregulacji w celu zapobiegania przemocy wobec kobiet, na przykład określania sposobu postępowania w przypadkach molestowania seksualnego w miejscu pracy. Ma to również na celu zachęcenie sektora ICT i mediów do przyjęcia standardów samoregulacyjnych w celu powstrzymania się od rozpowszechniania szkodliwych stereotypów płciowych, poniżających wizerunków kobiet lub obrazów, które kojarzą przemoc z seksem oraz pozbawionego sensacji relacjonowania przemocy wobec kobiet w mediach.

Zapobieganie i zwalczanie przemocy wobec kobiet i przemocy domowej wymaga prowadzenia polityki opartej na dowodach. Oznacza to skuteczne dokumentowanie skali przemocy poprzez tworzenie solidnych i porównywalnych danych w celu ukierunkowania polityki i monitorowania podejmowanych działań mających na celu rozwiązanie problemu. Rozdział „Gromadzenie i analiza danych” zawiera zobowiązanie do uwzględnienia znaczenia regularnego gromadzenia reprezentatywnych i porównywalnych danych koniecznych do opracowywania i wdrażania polityki zapobiegania i zwalczania wszelkich form przemocy objętych zakresem niniejszej Konwencji (Memorandum).

Zobowiązanie należytej staranności

Ustęp 2 art. 5 Konwencji Stambulskiej nakłada na państwa obowiązek należytej staranności w zapobieganiu aktom przemocy popełnianym przez podmioty niepaństwowe. Oznacza to, że Państwa mają obowiązek podejmowania proaktywnych działań, które umożliwią odpowiednim organom staranne zapobieganie przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, przy wykorzystaniu skutecznych środków. Nie jest to zobowiązanie co do rezultatu, ale zobowiązanie starannego działania.

Konwencja Stambulska nie zawiera żadnego odniesienia do minimalnego poziomu powagi przemocy, który powoduje obowiązek interwencji państwa (z wyjątkiem przemocy psychicznej). W odniesieniu do zapobiegania jest to kluczowe, ponieważ zanim przemoc się zmaterializuje, nie sposób wiedzieć, jak poważna ona będzie. Dlatego ryzyko przemocy, ilustrowane danymi dotyczącymi skali przemocy, musi samo w sobie wystarczać, aby zobowiązać państwa do podjęcia środków w zakresie profilaktyki.

Podjęty przez Państwa-Strony obowiązek profilaktyki przemocy musi być traktowany jako obowiązek odrębny od obowiązku ochrony przed skutkami przemocy i dalszymi aktami przemocy.

Dla uzupełnienia, w odniesieniu do pozytywnych zobowiązań Państw–Stron Konwencji Stambulskiej, należy również przywołać art. 6, 7, 8 i 9, zgodnie z którymi Sygnatariusze zostali zobowiązani do (1) uwzględniania perspektywy płci we wszystkich politykach i działaniach mających służyć wdrażaniu i ocenie poziomu realizacji zobowiązań konwencyjnych, (2) przyjęcia koniecznych środków ustawodawczych i innych, by ustanowić i wdrażać ogólnokrajową skuteczną, kompleksową i skoordynowaną politykę obejmującą wszelkie właściwe środki mające na celu zapobieganie i zwalczanie wszystkich form przemocy objętych zakresem niniejszej konwencji, a także zapewnić holistyczne podejście do przemocy wobec kobiet, (3) przeznaczania odpowiednich środków finansowych i zasobów ludzkich, by właściwie wdrażać te rozwiązania (ma to obejmować również wsparcie działań podejmowanych przez organizacje pozarządowe i społeczeństwo obywatelskie); (4) wyznaczenia lub ustanowienia jednej lub więcej instytucji odpowiedzialnych za koordynację, wdrażanie, monitorowanie oraz ocenę polityki i działań.

Marianne Hester, Lilley Sarah-Jane. Preventing Violence Against Women: Article 12 of the Istanbul Convention. Council of Europe, 2014, https://edoc.coe.int/en/violence-against-women/7140-preventing-violence-against-women-article-12-of-the-istanbul-convention.html ↩︎
Karolina Kubacka, Barbara Wołk, Myka Żabińska (koord.), Sylwia Spurek (red.), Nasza konwencja, wyd. II, Poznań, 2023. ↩︎
GREVIO, Mid-term Horizontal Review of Baseline Evaluation Reports, 2021. ↩︎
Council of Europe, GREVIO. (2022) Questionnaire for the evaluation of the implementation of the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence by the Parties. 1st thematic evaluation round: Building trust by delivering support, protection and justice, GREVIO/Inf(2022)31, Strasburg, 2022. ↩︎
M. Hester, S.-J. Lilley, dz. cyt. ↩︎
Vanita Sundaram, Annis Stenson, https://edoc.coe.int/en/violence-against-women/11018-preventing-violence-against-women-through-formal-and-informal-education-article-14-of-the-istanbul-convention.html. ↩︎

Data aktualizacji: 20.04.2026

Prawo i standardy europejskie

Prawo i standardy europejskie

Wprowadzenie

Zobowiązania Polski i innych państw

O Radzie Europy

Zapisy Konwencji Stambulskiej odnoszące się do zapobiegania