Przemoc wobec kobiet ma skalę epidemii, ale jej ograniczenie jest możliwe, jeśli potraktujemy profilaktykę priorytetowo.
W niniejszym dziale przedstawiamy ogólny przegląd danych dotyczących przemocy wobec kobiet i innej przemocy ze względu na płeć. Nie stanowi on wyczerpującego zestawienia wszystkich dostępnych danych na temat przemocy wobec kobiet i innej przemocy ze względu na płeć, lecz ma na celu raczej ukazanie, jak powszechna jest ta przemoc, jakie przybiera formy i jak bardzo przemoc (a nawet więcej – przestępczość) nie jest neutralna płciowo.
Większość osób, które doświadczają przemocyw rodzinie, relacjach intymnych, przemocy seksualnej to kobiety i dzieci. Mężczyźni natomiast są skrajnie nadreprezentowani we wszystkich rodzajach przestępstw z użyciem przemocy. Nie jest to kwestia biologii – decydują o tym normy płciowe, stereotypy, relacje władzy między płciami i nierówność płci.
Nie oznacza to, że chłopcy jako dzieci nie doświadczają przemocy – wiemy, że tak jest, a jednocześnie badania np. Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę pokazują, że dziewczynki częściej doświadczają przemocy ze względu na swoją płeć niż chłopcy. Nie oznacza to także, że nie ma mężczyzn, którzy doświadczają przemocy – taka przemoc także jest naganna. Zatem ignorowanie faktów i pomijanie kwestii płci działa na szkodę wszystkich oraz uniemożliwia zapobieganie i poradzenie sobie z problemem.
840 milionów kobiet w wieku 15 lat i więcej – niemal co trzecia kobieta na świecie (30%) doświadczyła w swoim życiu przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera intymnego, przemocy seksualnej ze strony osoby niebędącej partnerem lub obu tych form przemocy. Dane te nie uwzględniają molestowania seksualnego (UN Women, 2025).1
Większość tej przemocy to przemoc w relacjach intymnych. Na całym świecie prawie jedna trzecia (27%) kobiet w wieku 15–49 lat, które były w związku, zgłasza, że doświadczyły jakiejś formy przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera (WHO, 2024).2
Ponad 1 na 3 mężczyzn w wieku 18–65 lat dopuściło się przemocy wobec partnerki/partnera (Australia, 2022).3 Mężczyźni stanowili 93% sprawców napaści seksualnej (Australia, 2017)4 i 79% sprawców przemocy domowej (Australia, 2024).5
W Polsce kobiety stanowią 74% dorosłych doświadczających przemocy domowej, a mężczyźni 90% sprawców (Komenda Główna Policji, 2024).6
W 2023 roku około 51 100 kobiet i dziewcząt na całym świecie zostało zamordowanych przez swoich partnerów intymnych lub innych członków rodziny. Oznacza to, że średnio 140 kobiet i dziewcząt traci życie każdego dnia z rąk partnera lub bliskiego krewnego – jedna kobieta lub dziewczyna jest zabijana co 10 minut. Stanowi to 60% wszystkich umyślnych zabójstw kobiet w 2023 roku, podczas gdy w przypadku mężczyzn jedynie 11,6% zabójstw ma miejsce w sferze prywatnej (UN Women & UNODC, 2024).7
Mężczyźni stanowią 79% sprawców zabójstw w rodzinie w Polsce (Instytut Psychologii Zdrowia, 2021).8
Spośród nastoletnich dziewcząt w wieku 15-19 lat, które pozostawały lub pozostają w związkach, niemal co czwarta (24%) – blisko 19 milionów – doświadczyła przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera intymnego do ukończenia 20. roku życia. Niemal co szósta (16%) doświadczyła takiej przemocy w ciągu ostatniego roku (WHO, 2024; Sardinha et al., 2024).9
W grupie 13 – 17 latek w Polsce 34% dziewczyn doświadcza przemocy seksualnej bez kontaktu fizycznego, a 13% gwałtu (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2023).10
Z badań ogólnoeuropejskich wynika, że 31% pracujących kobiet doświadczyło molestowania seksualnego w pracy, a wśród młodych kobiet w wieku od 18 do 29 lat odsetek ten wzrasta niepokojąco do 42% (EIGE, 2025).11
Ponad 8 na 10 kobiet (84%) w Polsce doświadczyło molestowania w miejscach publicznych (raz lub wiele razy). 43% Polek doświadczyło molestowania w przestrzeni publicznej przed ukończeniem osiemnastego roku życia, a 12% z nich, przed ukończeniem 12 lat. (IPSOS dla L’Oréal, 2021).12
Kobiety należące do mniejszości etnicznych i narodowych, uchodźczynie, kobiety z niepełnosprawnościami, kobiety żyjące w ubóstwie oraz kobiety nieheteronormatywne są wyjątkowo narażone na przemoc. Kobiety doświadczające wielokrotnych form dyskryminacji są narażone na wyższe ryzyko przemocy i są bardziej podatne na jej konsekwencje (UN Women, 2024).13
Przemoc wobec kobiet charakteryzuje się najwyższym wskaźnikiem powtarzalności wśród wszystkich przestępstw. Szacuje się, że kolejny incydent związany z przemocą ma miejsce w 35% gospodarstw domowych w ciągu pięciu tygodni od pierwszego zdarzenia (Women and Equality Unit).
Dodatkowo warto przytoczyć następujące dane:
Więcej danych z Polski znajdziesz na: https://kampania16dni.pl/zasoby-edukacyjne/przemoc-podstawowe-informacje/
W Polsce wciąż mamy niedostatek badań całej populacji i danych, które uwzględniałyby kwestie wieku, orientacji psychoseksualnej, tożsamości płciowej, pochodzenia etnicznego lub narodowego i inne współwystąpujące z płcią przesłanki w odniesieniu do przemocy. Natomiast z dostępnych badań globalnych i realizowanych w innych krajach wynika, że osoby z niepełnosprawnościami i osoby starsze, osoby z doświadczeniem migracji i uchodźstwa oraz osoby ze społeczności LGBTQ są bardziej narażone na przemoc (UN WOMEN 2024, FRA 2024). Jeszcze większe braki dotyczą danych odnoszących się do sprawców/osób, które dopuściły się przemocy.
Więcej na temat intersekcjonalności znajdziesz w dziale Intersekcjonalność.
Treści niniejszej strony zostały opracowane na podstawie oficjalnych, bazujących na rzetelnych danych naukowych, dokumentach i opracowaniach międzynarodowych i krajowych m.in.:
Pomysł i opracowanie merytoryczne: Agata Teutsch, współpraca – Magdalena Świder
Projekt graficzny: Marianna Wybieralska
Kodowanie: Michał Sepioło
Prawa autorskie: licencja CC BY-NC-ND 4.0 (Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych) – możliwe pobieranie i udostępnianie treści strony, pod warunkiem podania autorstwa i niekomercyjnego wykorzystania, bez zmian w utworze.
Ta strona internetowa porusza ważne tematy związane z przemocą wobec kobiet i dziewczynek i inną przemocą ze względu na płeć. Jeśli treść Cię poruszyła lub wpływa na Ciebie negatywnie, możesz zrobić sobie przerwę np. wyjść na spacer, ale może być Ci też potrzebna rozmowa z zaufaną osobą lub sięgnięcie po specjalistyczną pomoc.
Fundacja Autonomia nie zapewnia pomocy doraźnej ani wsparcia osobom doświadczającym lub zagrożonym przemocą domową i/lub napaścią seksualną. Jeśli potrzebujesz pomocy, przejdź do [Znajdź pomoc].
